آیا دولتی که به خود نمره 20 می دهد ، نقد را می پذیرد؟

خوش چهره : نقدها با تخریب و تحقیر از جانب دولت مواجه می شود

 

گروه سیاسی : هفته دولت فرصت مناسبی است که دولتها در این ایام به کارنامه یکساله خود نگاهی بیندازند و به رفع نقاط ضعف و تقویت نقاط قوت عملکرد خود بپردازند . بذیهی است که زمانی می توان به این کار پرداخت که فارغ از خودشیفتگی های مرسوم ، نقدها و نقطه نظرات کارشناسان غیر دولتی مورد توجه قرار گیرد و بر اساس این گونه نظرات ، به ترمیم عملکرد یکساله پرداخته شود والا با تعریف و تمجید خودی ها از خودی ها نه تنها بهبودی در وضع حاصل از عملکرد دولت حاصل نخواهد شد بلکه کجی ها و کاستی ها بیشتر نیز خواهد شد.

این روزها دو موضوع تقریبا مرتبط نظر بسیاری از مردم و صاحب نظران را به خود جلب کرده است : از یک سو رهبر انقلاب در دیدار با نخبگان علمی کشور مسئولین را به برگزاری جلسات پرسش و پاسخ با نخبگان و نیز پذیرش انتقادهای دلسوزانه دعوت کردندو گفتند: حتی بسیاری از انتقادهای گزنده و نیز از روی دلسوزی است و مسئولان باید قدردان نخبگان و صاحبنظرانی باشند که چنین انتقادهای دلسوزانه را مطرح می‌کنند. از سوی دیگر مقامات دولتی در این هفته ، خود دست به کار شده اند و به عملکرد خویش نمره 20 می دهند و معلوم است که وقتی از نظر دولتی ها نمره شان این چنین درخشان است دیگر نیازی به نقد و شنیدن نقد نیست !

نصرالله ترابی عضو فراکسیون خط امام (ره) روز گذشته در گفتگو باسایت  فرارو  درباره صدور نمره ۲۰ تعدادی از دولتمردان به عملکرد دولت گفت: کسی که امتحان می‌دهد نمی‌تواند ورقه امتحانی خودش را تصحیح کند و به آن نمره بدهد. نمره عملکرد دولت را باید مردم بدهند نه خود دولتمردان که همگی هم مدعی هستند نمره این دولت ۲۰ است.
وی با بیان اینکه شاخص نمره دادن مردم به دولت رضایت و یا عدم رضایت آن‌ها است گفت: باید ببینیم که آیا با وجود بیکاری گسترده، تورم فزاینده و خالی تر شدن سفره مردم و یا با مشکلاتی که برای صنعت گران در طول دوران مدیریت دولت دهم ایجاد شد به خصوص پس از اجرای طرح هدفمند کردن یارانه که قرار بود مورد حمایت قرار بگیرند و نگرفتند و آیا با وارداتی که روز به روز هم بیشتر می‌شود و بسیاری از کشاورزان را تاکنون ورشکسته کرده است، نسبت به عملکرد دولت رضایت وجود دارد.
ترابی افزود: همچنین دولت با ناکارآمدی‌هایی که در طول این سال‌ها در عرصه‌های مختلف اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و حتی سیاست خارجی داشته که منجر به نزول جایگاه ایران در عرصه بین المللی شده است فکر می‌کند که می‌تواند رتبه خود در شاخص رضایت را بالا ببرد.
وی با تاکید بر اینکه شاخص رضایت و ارزیابی عملکرد دولت است که نشان می‌دهد چه نمره‌ای تاکنون کسب کرده است گفت: اگر با متد علمی و بررسی دقیق و کار‌شناسانه و پس از ارزیابی عملکرد بخواهیم به دولت نمرده بدهیم با نارضایتی که در سطح جامعه وجود دارد قطعا این دولت نمره خوبی کسب نخواهد کرد و نمره ۲۰ دولتمردان به عملکرد دولت مصداق بارز «خود گویی و خود خندی، عجب مرد هنرمندی» است.
از سوی دیگر محمد خوش چهره نماینده سابق مجلس و استاد اقتصاد دانشگاه تهران نیز در زمینه رویکرد دولت فعلی به نقد  می‌گوید: من سه یا چهار دولت را تجربه کرده‌ام. دولت جنگ که شرایط خاص خودش را داشت. بعد از دوره جنگ دوره سازندگی و اصلاحات پیش آمد و اخیرا دولت عدال‌محور ومهر‌ورز روی کار است اما هیچ فضایی به اندازه کنونی برای نقد سخت نبوده است. هر چه جلوتر آمده‌ایم فضا سخت‌تر هم شده است.

وی با عنوان اینکه از منظر آموزه‌های دینی کسی که نقد نصیحت یا تذکر می‌دهد یک فضای عطر آگینی را ایجاد می‌کند که درآن هم نقدشونده خوشحال است که مورد توجه بوده و برای اصلاح امورش مطالبی دارد ذکر می‌شود و هم نقد کننده به مسئولیت شرعی و دینی خود دال بر اینکه "کلکم راع و کلکم مسئول" عمل می‌کند، گفت: متاسفانه در فضایی که چنین اخلاقی تضعیف شده و فضای الهی به فضای منیت‌ها و خودکامگی‌ها بدل شود، اختلالاتی در فضای نقد، نقد شوندگی و حتی موضوع نقد ایجاد می‌شود. چون هدف از نقد، اجرای بهتر امور یا جلوگیری از زیانهای یک اقدام و تصمیم ناپخته است. اگر این فضا حاکم نشود ممکن است فضای نقد با انحراف، افراط و تفریط روبرو شود. ممکن است خیلی از کسانی که موضوع نقد بوده و از مسئولین و دست‌اندکاران هستند ظرفیت پذیرش نقد را به خاطر عدم تذهیب نفس و خودسازی نداشته باشند.
 خوش چهره افزود: اشکال حاکم بر فضا سیاسی کشور، در رده‌های مختلف، اکثرا عمل بر مبنای حب و بغض است. یعنی چون ما یک جناح سیاسی را دوست داریم، حاضر نیستیم ایرادها و اشکالات او را دیده و مطرح نموده و گویی باید فقط خوبی‌های آن را بیان کنیم. انگار به جریانی که ما به آن متصف هستیم، نقدی وارد نیست.
وی ادامه داد: «در فرمایشات حضرت امیر (ع) هم هست که خداوند از دانشمندان و علما میثاق گرفته است که به تعهدشان که همان رسالت‌شان در عرصه‌های مختلف است عمل کنند و بنابراین چنین فضا و ظرفیتی نشان می‌دهد که ما نه تنها از نقدها استقبال نماییم.»
خوش چهره با بیان اینکه خیلی از این اظهار نظر‌هایی که نام نقد می‌گیرند، در واقع هشدار است، گفت: «اما ما می‌بینیم خیلی از مسئولین ما به جای اینکه هشدار را نعمت و نقد را موهبت تلقی کنند، آن را مخالفت می‌خوانند.»
رئیس فراکسیون اصولگرایان مستقل در مجلس هفتم، در خصوص میزان نقد پذیری دولت، گفت: «این مساله هر چه جلوتر آمده‌ایم، کمرنگ‌تر شده است. بنده می‌خواهم به یک مثال شخصی اشاره کنم. یکی از ارزیابی‌هایی درباره بنده مخصوصا از سوی صدا وسیما و برخی ارگانها و نهادها در طول سالهای گذشته شده است به عنوان کسی است که دو دهه است گفتمان عدالت اقتصادی و اجتماعی را مطرح می کند. اما دولت نزدیک به اصولگرایی حتی انتقادات مرا برنتافته است.»
 خوش چهره با اشاره به استقبال دولت‌های اصلاحات و سازندگی از انتقادات و هشدارهای تند که بر خلاف انتظاراتش در موارد متعددی مورد صورت گرفته بود، گفت: «بعضی از نقد‌ها و اظهار نظرهای اینجانب در این دو دولت بعضا در دستور کار قرار گرفت. برای مثال نامه‌ای که به نامه ده استاد معروف شد در دستور کار قرار گرفته و بر اساس آن دستور اصلاح برخی از سیاست‌های پولی و ارزی دستور صادر شد.»
وی گفت: «متاسفانه در فضای جاری و حاکمیت کسانی که بیشتر به نیروهای ارزشی معروف بوده‌اند، بر خلاف انتظار و در کمال تعجب فضا را خیلی بسته‌تر دیدیم. حتی خیلی از اظهار نظرهایی که مثلا در همین اواخر در مورد طرح هدفمند کردن و نگرانی در مورد آثار تورمی آن داشتیم با بی توجهی همراه شد.»
استاد اقتصاد دانشگاه تهران ادامه داد: «استفاده از همه ظرفیت‌ بسیاری از نهادها در تنظیم بازار که البته در جای خود واجد ارزش است به بهای آسیب‌های بسیار دیگر انجام یافته است. هدق من از انتقادات مربوط به آثار تورمی این بود که دولت باید بحث انتظارات روانی را کنترل کند که تقاضای کاذب در بازار با افزایش جهشی روبرو نشود.»
خوش چهره ادامه داد: «اما در عمل دیدیم که ارگان رسمی دولت یعنی روزنامه ایران با تلاش برای اینکه با ذکر نام بسیاری از صاحبنظرانی که این انتقادات را مطرح کرده بودند در ادعاهای تعجب‌برانگیز اعلام کرد که این افراد به دنبال منافع شخصی خود بوده‌اند و چون دولت به منافع آنها توجه نکرده است، چنین نقدهایی را مطرح کرده‌اند. بنده همچنین پدیده‌ای را در طول تاریخ بیست و سه یا چهارسالی که در دانشگاه مشغول انجام وظیفه علمی، نقد هستم را ندیده بودم که دولتی از ابزاری که متعلق بیت المال است استفاده کند و بعد حرفی بزند که صادق نیست.»

خوش چهره افزود: «اظهار نظرهای اینجانب در مورد نگرانی‌های تورمی که بین سی تا 50 درصد خواهد بود و بر اساس اعداد مختلفی که دولت مطرح کرده است، بوداما ما بعد از فرمایشات رهبری همچنین اظهارنظری را از جانب ارگان دولت شاهد هستیم.ذکر نام منتقدانی که چه در دولت بودند و حالا کنار کشیده‌اند، چه کسانی که در مرکز پژوهش‌های مجلس بوده و نماینده مجلس هستند نشان می‌دهد که روح نقد پذیری برخی از دوستان در دولت خیلی پایین است که به طور رسمی بیانیه‌های و اتهاماتی را از طریق روزنامه ایران مطرح می‌کنند.»

وی افزود: بنابراین در یک قضاوت کلی فضای نقد خیلی بسته‌تر شده است. به نوعی حتی با تخریب و تحقیر از جانب دولت هم همراه بوده است. رییس جمهور در یکی از اظهار نظراتشان گفته بودند بهتر است کسانی که منتقد هستند را صادر کنیم و به خارج از ایران بفرستیم. اگر چه ممکن است گفته شود که این به صورت مزاح بوده اما اصل توهین واهانت به صاحبنظران مطلبی است که متاسفانه در خلال سالهای گذشته خیلی از بزرگان و عزیزان نسبت به این رفتارها تذکرات به موقع را نداده‌اند و شاید اکنون به یک نوع رویه رفتاری تبدیل شده است.

این استاد دانشگاه گفت: «باید با برگشت به فضایی که مقام معظم رهبری اشاره می‌کنند نقدهای عالمانه، حکیمانه و دلسوزانه حاکم شود. در این فضا می‌توان حتی جنبه‌های نگران کننده یک پدیده را مطرح کرد.»

از سوی دیگر اسدالله بادامچیان در گفتگو با مهر، در ارزیابی عملکرد دولت  همزمان با هفته دولت اظهار داشت: اگر قرار باشد کسی ارزیابی دقیق عملی و منطبق با واقعیت ارائه دهد که برای آینده کاری دولت راهگشا باشد باید از ارقام و آمار استفاده کند.

وی گفت: همه دولت ها در 30 سال گذشته در بخش هایی دچار ضعف بودند و در بخش هایی دیگر موفقیت هایی به دست آوردند، دولت فعلی نیز از این قاعده مستثنی نیست. در مسائل اقتصادی مشکلاتی داریم ، از جمله در بحث واردات دولت سیاست صحیحی درپیش نگرفته است، مشکل اشتغال را نتوانسته به خوبی حل کند، همچنین در مسئله تورم و گرانی های بی رویه دچار مشکل هستیم که باید دولت برای آن فکری کند.

وی ابراز امیدواری کرد که دولت از کسانی که علاقه مند به پیشرفت کشور و دلسوز برای آن هستند در دو سال پایانی استفاده کند و از انتقادات آنان برای حل مشکلات کشور بهره گیرد.اما متاسفانه عملکرد دولت در سالهای گذشته ، همانطور که در سخنان خوش چهره هم آمده است ، نشانی از توجه دولت به انتقادات ندارد ، ضمن اینکه خودشیفتگی دولتمردان که در اظهاراتی همچون نمره 20 دادن به دولت تشدید این رویکرد دولت را نشان می دهد .